banner
TRANG CHỦ TIN TỨC CÔNG NGHỆ PHÁT MINH THẾ KỶ KHOA HỌC GÓC NHÌN 360° SÁNG CHẾ Ý TƯỞNG XANH NĂNG LƯỢNG BÍ ẨN VIDEO
TRANG CHỦ > Phát minh thế kỷ > Lịch sử Bản in  |  Gửi thư  |  Kênh RSS
Lịch sử La Bàn Từ
La bàn là khí cụ dùng để định hướng có thể dùng trên bộ, trên nước hay cả trong không gian. Có hai loại: la bàn từ dùng kim nam châm và la bàn điện dùng con quay điện. Trong bài này, chúng tôi chỉ nói về la bàn từ.
Lịch sử la bàn từ:

Lịch sử la bàn bắt đầu từ hơn 1000 năm trước Công nguyên, lúc đó người Trung quốc khám phá ra nguyên tắc và từ từ phát triển thêm. Trần Trọng Kim chép trong Việt nam Sử Lược "... và ông Chu Công Ðán lại chế ra xe chỉ nam để đem xứ Việt thường về nước." (quyển 1, trang 13) Các sử sách Tây phương ghi lại là la bàn từ dùng kim nam châm được các nhà hàng hải Trung hoa dùng khoảng năm 1100 Tây lịch. Các thủy thủ Anh, theo học giả Alexander Neckam viết trong sách De Utensilibus (Về các dụng cụ) vào năm 1190, đã dùng la bàn từ trong khi đi biển. Người Arập bắt đầu dùng la bàn khoảng năm 1220 và khoảng 1250 thì người Viking đã biết dùng loại la bàn này. Thuở đó người ta dùng một thanh nam châm, đặt trên một miếng gỗ nhỏ hay trên một cọng sậy rồi đặt vào một tô nước. Miếng gỗ hay cộng sây giúp cho kim nam châm nổi trên nước, làm triệt tiêu các lực ma sát. Nước giúp cho kim bớt chao đảo khi tàu lắc nghiêng hay dọc.

Kim nam châm là chất sắt có từ tính thiên nhiên lấy từ trong đá mang tên là lodestone (có chỗ viết loadstone, và còn có tên là magnetite), lấy từ chữ lodestar, theo người đi biển là ngôi sao chỉ đường, trỏ sao Bắc đẩu (Polaris hay Pole star tiếng Anh và Étoile polaire, tiếng Pháp). Người ta cũng sớm biết là nếu để cho một thanh kim loại chạm vào đá nam châm thì thanh kim loại cũng có đặc tính như đá nam châm, nghĩa là có khuynh hướng chỉ về một phía tương đối cố định. Và từ tính được truyền nhận như thế có thể bị phai dần theo thời gian. Thành ra các tàu bè dùng la bàn từ thời xa xưa vẫn phải mang theo một viên đá nam châm loại tốt, để có thể nam châm hoá hay từ hóa kim la bàn khi cần. Người ta đã biết đến sự từ hóa vào khoảng thế kỷ thứ 11.

Trung quốc được xem là nước đầu tiên dùng la bàn từ trong ngành hàng hải. Trước khi phát minh ra la bàn, thủy thủ định hướng bằng vị trí mặt Trời lúc ban ngày và vị trí của sao vào ban đêm, và người ta cũng thường theo hướng gió mậu dịch (Trade winds) theo mùa. Người ta đã tìm được những bản đồ thiên văn cho vị trí các chòm sao. Trong một bản đồ thiên văn xưa của Trung quốc ta có thể thấy chòm sao Thần nông (Scorpio hay Scorpion) và chòm sao Thiên ngưu (Taurus hay Taureau). Nhưng khi trời nhiều mây hoặc mưa thì không thể định hướng được. La bàn từ đã giúp giải quyết việc định hướng trong mọi hoàn cảnh thời tiết, kể cả việc định hướng của gió mậu dịch.

Người Aicập học được cách dùng la bàn từ trong khi buôn bán với Trung Hoa. Sau đó la bàn từ được đem qua Tây Âu vào cuối thế kỷ thứ 12, rồi đến Bắc Âu vào thế kỷ thứ 13.. Dưới thời nhà Minh, nhà hàng hải Zhen He cùng với một thái giám triều đình nhà Minh đã đi 7 chuyến thật xa, qua tận bờ biển Phi châu. Mỗi chuyến đi, Zheng He dùng một đội từ 100 tới 200 chiếc thuyền và la bàn từ đã giữ vai trò quan trọng trong những cuộc hành trình này.

Từ cuối thế kỷ thứ 15 cho tới đầu thế kỷ 16, những nhà hàng hải Âu châu đã đi thám hiểm nhiều nơi, vẽ những đường đi mới, khám phá ra châu Mỹ và đã thực hiện những chuyến đi vòng quanh thế giới. Nếu không có la bàn từ thì khó thể thực hiện được các chuyến viễn du này..

(Nguồn: http://vandan.vn )
Thảo luận cho chủ đề này:
Hiện chưa có thảo luận cho chủ đề này!
Gửi thảo luận mới:
 Họ và tên
 Email
Mã kiểm tra 
TIN CẬP NHẬT MỚI NHẤT:
Những phát minh ”độc” của Hy Lạp cổ đại (10/4/2014)
Bất ngờ phát hiện bậc thềm cửa có giá tới 1,5 tỉ đồng (26/3/2014)
Những chiếc mặt nạ đá cổ nhất thế giới (18/3/2014)
10 ”PHÁT MINH VŨ KHÍ” ĐIÊN KHÙNG NHẤT THẾ KỶ (13/3/2014)
Lịch sử ra đời của pháo hoa (31/12/2013)
Lịch sử chế biến cà phê (25/12/2013)
Lịch sử ngành Tin học (21/12/2013)
Lịch sử Alphabet (21/12/2013)
Lịch sử con số Pi (21/12/2013)
Những nhà khoa học nữ bị lãng quên (20/12/2013)
CÁC TIN ĐÃ ĐĂNG:
5 phát minh của Ai Cập cổ còn lưu truyền đến nay (13/4/2011)
Người cổ đại đã phát minh ra sắt không rỉ (13/4/2011)
Những phát minh khoa học của Trung Quốc thời cổ (13/4/2011)
Phát minh ra giấy (13/4/2011)
Lửa (13/4/2011)
Lịch sử ra đời của tem thư (13/4/2011)
Phát minh ra xe máy (13/4/2011)
phát minh ra Đèn hồ quang (13/4/2011)
Phát minh ra Đầu máy xe lửa - 1804, Anh, Richard Trevithick,  (13/4/2011)
Phát minh ra Pin điện - Năm 1800, Italy, Alessandro Volta,  (13/4/2011)
Lịch sử ATM (13/4/2011)
Alphabet do người Phénicie đặt ra đầu tiên (13/4/2011)
  Xin chào,
  Mời bạn Đăng nhập hoặc Đăng ký thành viên
nhà sáng chế - phải
bach mai
Robocon 2013
Bất ngờ phát hiện bậc thềm cửa có giá tới 1,5 tỉ đồng
Những Phát Minh Vĩ Đại Của Thế Giới(P1)
Lịch sử thuốc súng
Lịch sử La Bàn Từ
Phát minh ra xe máy
Phát minh ra Pin điện - Năm 1800, Italy, Alessandro Volta,
Máy bơm
Phát minh hợp kim siêu đàn hồi mới
Lo lắng càng nhiều IQ càng cao?
Chiếc máy bay đầu tiên
Tương lai của chất dẻo sinh học sẽ ra sao?
Nuôi tim người bên ngoài cơ thể
Cấy mắt người lên cánh ve sầu
Tìm thấy gien liên quan động kinh
vu khi - khi tai
Yamaha 1
Nhà sáng chế